فصل 34 انواع اموال بدان كه اموال بر سه گونه است : حلال واضح و معلوم ، حرام واضح و معلوم ، و شبهه ناك . و هر يك از اينها را درجاتى است ، زيرا حرام اگر چه همهء اقسامش خبيث و پليد است ، و ليكن بعضى از آنها خبيثتر و پليدتر است ، چنان كه حرمت مالى كه به وسيلهء معاملهء فاسد گرفته مىشود با تراضى دو طرف مثل حرمت مال يتيمى كه به قهر و سركوبى گرفته شود نيست . و همچنين مال حلال هر چند همهء اقسامش خوب و پاك است ، و ليكن برخى از آنها پاكيزه تر است . و مال مشتبه همه اش مكروه است امّا كراهت بعضى شديدتر است . و همچنان كه پزشك مىگويد كه هر شيرينى و حلوايى گرم است و لكن بعضى در درجهء اول گرم است و بعضى در درجهء دوم و بعضى سوم و بعضى چهارم ، همچنين است حرام ، كه بعضى در درجهء اول خبيث و پليد است و بعضى در درجهء دوم . . . و همين طور حلال در صفا و پاكى ، و درجات شبهه در كراهت . امّا حرام ، يا ذات و عين آن حرام است ، مانند سگ و خوك و خاك و غير اينها ، يا به سبب صفتى كه در آن پديد آمده حرام شده است ، مانند شراب ( خمر ) به واسطهء آنكه مست كننده است و طعام مسموم و زهر آلود ، يا به علَّت خللى كه در اثبات مالكيّت و تصرف آن رخ نموده ، و اين را اقسام بسيار است ، مانند مالى كه به ظلم و قهر و غصب و دزدى و خيانت در امانت و مانند اينها گرفته شده ، و غش ( مكر و